top of page

Toy Story 5 - pozwólmy tej serii w końcu umrzeć.

Szymon Piesiak

24.09.26, 12:00

Nareszcie nadrobiłem najnowszą część serii, która stanowi nieodłączny element mojego dzieciństwa. Toy Story 5 przywraca nas wszystkich do ukochanego świata zabawek, jednak pozbawionego już swojego całego uroku. Wniosek mam prosty - Pozwólmy tej serii umrzeć. Proszę. 



Zacznijmy od prawdy, która chyba dla nikogo nie jest wielkim odkryciem: seria „Toy Story” powinna była definitywnie i bezpowrotnie zakończyć się na trzeciej części. Finał, w którym dorastający Andy przekazuje swoje ukochane zabawki małej Bonnie, był jednym z najbardziej perfekcyjnych, poruszających i satysfakcjonujących domknięć w historii kina animowanego -albo nie jestem obiektywny, ponieważ tę trylogię uwielbiam-. W każdym razie, mieliśmy tam wszystko. Zaczynając od wzruszającego przekazania pałeczki nowemu pokoleniu, po idealną klamrę kompozycyjną. Niestety, w Hollywood nic nie umiera, dopóki przynosi zyski. Tak oto dostaliśmy niepotrzebną część czwartą, która zburzyła wypracowany emocjonalny fundament. Niestety dla serii, zarobiła bardziej niż satysfakcjonujące pieniądze, więc ,,Toy Story 5” było jedynie kwestią czasu. I choć już na samym wstępie muszę z pełnym przekonaniem przyznać, a wręcz to docenić, że „piątka” jest obiektywnie lepsza od słabej w swoich decyzjach fabularnych „czwórki”, to nadal produkcja ta pozostawia niesmak. To film utrapiony, uwięziony w przeszłości i zmagający się z poważnymi problemami na poziomie samego scenariusza oraz morału, jaki próbuje wpoić młodym widzom.

Jednym z najbardziej rzucających się w oczy i najtrudniejszych do strawienia elementów „Toy Story 5” jest niezwykle płytkie, wykreowane wręcz z perspektywy zgorzkniałego, starego człowieka podejście do tematu technologii. Główną osią fabularną staje się pojawienie w życiu Bonnie tabletu, co momentalnie odmienia świat naszych ukochanych zabawek. O ile sam koncept zderzenia klasycznej zabawy ze współczesną cyfryzacją miał potencjał na mądrą debatę, tak twórcy podeszli do niego z gracją słonia w składzie porcelany. Zamiast bystrego i dojrzałego spojrzenia na zmieniający się świat, dostajemy tu łopatologiczny motyw w stylu: „dzisiejsze dzieci są głupie i puste, bo wolą świecące ekrany od kreatywnej zabawy fizycznymi przedmiotami”. Film zdaje się z pogardą patrzeć na nowe pokolenie, kreując dzieci na zwyczajnie głupie, ponieważ lepszego słowa mi brakuje. Zamiast spróbować zrozumieć współczesne mechanizmy dorastania, scenarzyści uderzają w moralizatorski ton, uparcie twierdząc, że jedyną „właściwą” i „dobrą” formą dzieciństwa jest ta sprzed kilkudziesięciu lat. To narracja nie tylko leniwa, ale i niesamowicie protekcjonalna względem współczesnej widowni.

Równie potężny zgrzyt pojawia się w konstrukcji postaci samej Bonnie. Z założeń scenariuszowych jasno wynika, że twórcy chcieli ukazać ją jako małą, głęboko zagubioną dziewczynkę, która boryka się z brakiem pełnej akceptacji ze strony rówieśników. Miała być postacią tragiczną, budzącą współczucie. Problem polega na tym, że w praktyce Bonnie jest w tej części postacią absolutnie irytującą i naprawdę trudną do polubienia. Jej zachowania bywają skrajnie egoistyczne, a w jej rozterkach brakuje autentyczności, która pozwoliłaby widzowi nawiązać z nią emocjonalną więź.

Z postacią Bonnie wiąże się zresztą jeden z najgorzej poprowadzonych i wręcz szkodliwych wątków całego filmu. Chodzi mianowicie o wyjątkowo nietrafiony wydźwięk presji rówieśniczej. W filmie pojawia się bardzo konkretna sytuacja, z której płynie jednoznaczny wniosek: jeśli jesteś w pewnym wieku i nadal bawisz się tradycyjnymi zabawkami, inne dzieci będą się z ciebie śmiać i cię odrzucą. I rozumiem, że całość miała uderzać w to, że GDZIEŚ na świecie, jest osoba taka jak ty, więc powinniśmy otaczać się ludźmi dla nas odpowiednimi, jednak to nie działa. Scenarzyści użyli tego jako zapalnika dla wewnętrznych dramatów bohaterów, ale chyba nie przemyśleli, jaki ma to negatywny wydźwięk jako całokształt dla młodych odbiorców siedzących na sali kinowej. Zamiast uczyć dzieci budowania pewności siebie, obrony własnych pasji, pielęgnowania wyobraźni wbrew środowisku, film mimowolnie waliduje szkolnych dręczycieli.

Kolejnym aspektem, który szczególnie mnie rozczarował, jest drastyczne uwstecznienie relacji Chudego i Buzza. Ci dwaj bohaterowie przeszli przez ostatnie dekady fascynującą ewolucję. Od wrogów, przez nieufnych sojuszników, aż po lojalnych, oddanych sobie braci z innej matki…? Fabryki? W każdym razie zabawki  gotowe spłonąć razem w piecu. Co z tym dziedzictwem robi „Toy Story 5”? Wyrzuca je do kosza, cofając dynamikę ich relacji do poziomu pierwszej części. Przez niemal cały film Chudy i Buzz zajmują się absurdalną, przedszkolną rywalizacją, ciągłym prężeniem plastikowych muskułów i udowadnianiem sobie nawzajem, kto jest ważniejszy, kto ma większy autorytet i kto jest prawdziwym liderem. Ta ich niekończąca się licytacja i rozbuchane ego sprowadzają obu kultowych bohaterów do ról małostkowych ignorantów. Zamiast wspólnego radzenia sobie z problemami w oparciu o wypracowany przez lata szacunek, otrzymujemy nieznośną karuzelę docinek i ciągłej walki o miano "najlepszej" zabawki. Dla fanów, którzy dorastali wraz z tą dojrzewającą relacją, jest to po prostu policzek.

Brak kreatywności twórców rzuca się w oczy również w ogólnej warstwie fabularnej. „Toy Story 5” jest potężnym zlepkiem odgrzewanych kotletów. Wiele wątków, które film próbuje rozwijać z taką powagą, widzieliśmy już wcześniej w znacznie lepszym wydaniu. Sama centralna oś fabuły, czyli „zabawka boi się, że zastąpi ją nowa, bardziej zaawansowana technologicznie rzecz”, to przecież kropka w kropkę główny motyw pierwszej części z 1995 roku, gdzie Chudy panicznie bał się zastąpienia przez „kosmicznego” Buzza. Teraz ten sam lęk przeniesiono na tablet. Idźmy dalej: w późniejszej fazie filmu pojawia się motyw „armii Buzzów”, która jest całkowicie nieświadoma swojej prawdziwej natury i przez ogromną część metrażu po prostu nie ma pojęcia, o co w ogóle chodzi, zachowując się jak autentyczni strażnicy galaktyki, a nie zabawki. Brzmi znajomo? Oczywiście, przecież to bezpośrednia, leniwa kalka rewelacyjnego wątku z „Toy Story 2”. Oglądając te sceny, trudno nie odnieść wrażenia, że scenarzyści Pixara po prostu skopiowali notatki ze starych spotkań kreatywnych sprzed dwudziestu lat.

Aby jednak ta recenzja nie była wyłącznie wylewaniem goryczy, muszę oddać „Toy Story 5” sprawiedliwość w kwestiach, w których film ten faktycznie błyszczy. Przede wszystkim „piątka” rewelacyjnie radzi sobie jako produkcja samodzielna. Scenariusz został tak skonstruowany, że widz, który z jakiegoś powodu nie widział żadnej z poprzednich odsłon, doskonale zrozumie emocjonalne sedno historii. Film sprawnie nakreśla tła postaci i nie wymaga doktoratu z uniwersum, by móc się w nim odnaleźć.

Trzeba również pochwalić twórców za ogromną wstrzemięźliwość i szacunek do widza w warstwie realizacyjnej. W dobie animacji polegających na permanentnym przebodźcowaniu widzów, „Toy Story 5” z imponującą odwagą rezygnuje z tanich, błyskawicznych akcji czy wymuszonych, popkulturowych żartów, które po roku stałyby się nieaktualne. Film pozwala swoim scenom wybrzmieć. Narracja prowadzona jest w sposób skupiony i emocjonalny, co przynosi genialne efekty, doskonale spełniając postawione sobie cele.

Czy to ratuje „Toy Story 5”? I tak, i nie. Z jednej strony, to piękna pod kątem audiowizualnym produkcja, która traktuje młodego widza poważnie (w warstwie tempa), naprawia błędy „czwórki” i daje świetny wątek Jessie. Z drugiej jednak, jest to wciąż przesiąknięty boomerskim gadaniem, odgrzewany kotlet.

Ostatecznie „Toy Story 5” to dowód na to, że nawet najpiękniej animowane postacie mogą zacząć pękać, jeśli zmusza się je do działania długo po tym, jak ich historia osiągnęła swoje naturalne, perfekcyjne zwieńczenie w części trzeciej. Szkoda, że nie każda animacja idzie drogą Pingwinów z Madagascaru i zamiast odejść w chwale i peaku, wyciska ostatnie pieniądze z suchej już krowy. 


Polformance

  • Instagram
  • Facebook
  • YouTube

©2023 wykonanie Polformance. Stworzono przy pomocy Wix.com

bottom of page